UCHWAŁA NR 71/XIII/2003
Rady Gminy Staroźreby
z dnia 27 listopada 2003 roku

W sprawie: stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego

Na podstawie art. 190 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku - Ordynacja wyborcza do rad gmin ... (Dz. U. Nr 95 poz. 602 z późniejszymi zmianami), w związku z art. 24 b ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. Nr 142 poz. 1591 z 2001 roku z późniejszymi zmianami), § 48 i § 49 ust. 1 zdanie pierwsze Statutu Gminy Staroźreby.

Rada Gminy Staroźreby /po zasięgnięciu opinii prawnej/ uchwala co następuje:

§ 1

Stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego Pani Elżbiety Witkowskiej z dniem 19 listopada 2002 roku - na zasadzie zrzeczenia się mandatu w drodze domniemania prawnego - z powodu uchylenia się radnego od złożenia wniosku o urlop bezpłatny i wykonywania pracy w ramach stosunku pracy w Urzędzie Gminy. Szczegółowe uzasadnienie stanowi załącznik do Uchwały.

§ 2

1. Niniejszą uchwałę doręcza się niezwłocznie radnemu Pani Elżbiecie Witkowskiej, a nadto przesyła się Wojewodzie Mazowieckiemu oraz Komisarzowi Wyborczemu.
2. Uchwała może być zaskarżona do N. S. A. w Warszawie, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym.

§ 3

Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy.

§ 4

Uchwała podlega ogłoszeniu na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy i wchodzi w życie z dniem podjęcia.  

Załącznik NR 1

do uchwały nr 71/XIII/ 2003 Rady Gminy Staroźreby, z dnia 27 listopada 2003r. w sprawie: stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego

Uzasadnienie:

W 2002r. radna Pani Elżbieta Witkowska ponownie została wybrana na radnego. Zainteresowana ma status pracownika samorządowego. Strony łączy umowa o pracę, z dnia 31 grudnia 1990r., z późn. aneksami, spisana między Urzędem Gminy w Staroźrebach reprezentowanym przez Wójta Gminy, a Panią Elżbietą Witkowską, na czas nieokreślony, z powierzeniem stanowiska aspiranta pracy socjalnej w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Staroźrebach.. / por. umowa o pracę – w zał. /. Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania /por. art. 11 K.p./. Radna Pani E. Witkowska, nie zgodziła się złożyć wniosku o urlop bezpłatny. Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby. /art. 60 K.c./. Jest ona członkiem Komisji Rewizyjnej rady, uczestniczy w kontrolach urzędu gminy i jednostek organizacyjnych gminy / w tym: miejsca wykonywania swojej pracy /.

W styczniu 2003r. Pani. E. Witkowska, wystąpiła do centralnego organu administracji publicznej w swojej sprawie, z prośbą o wydanie interpretacji prawnej. Wtedy nie przekazała do Urzędu Gminy w Staroźrebach, kopii swojego pisma. Uważa, że jej umowa o pracę spisana z Wójtem Gminy jest niezgodna z prawem. Nie zachodzi tutaj kolizja z prawem przy zawarciu umowy o pracę z Panią E. Witkowską, pod względem kompetencji Wójta Gminy do podjęcia takiej czynności, w porównaniu do treści statutu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Staroźrebach. Spisanie umowy o pracę nastąpiło w 31 grudnia 1990r., natomiast uchwalenie statutu GOPS nastąpiło 18 czerwca 1999r. / por.uchwała Rady Gminy nr 62/XII/99 z dnia 10.06.99r. o nadaniu statutu /. Wcześniej radna Pani E. Witkowska nigdy nie kwestionowała tej umowy. W swoim wystąpieniu, o którym mowa wyżej, podała, że jest pracownikiem GOPS. Faktycznie jest pracownikiem Urzędu Gminy w Staroźrebach, podpisała umowę o pracę z Wójtem Gminy w Staroźrebach. Nie podała również, że jest członkiem Komisji Rewizyjnej rady i uczestniczy w kontrolach / w tym: miejsca wykonywania swojej pracy /.

W piśmie M.S.W.iA. Departament Administracji Publicznej w Warszawie, ldz. AP/026-77/03/IKo, z dnia 31 marca 2003r. udzielił ogólnej odpowiedzi. Nie rozstrzygał on o zasadności przesłanek, które stanowiły podstawę nawiązania stosunku pracy stron. Stwierdził, jedynie, że oświadczenia stron i prawomocne orzeczenia organów wymiaru sprawiedliwości, mogą kształtować określone stosunki prawne. Ten fragment wypowiedzi organu, o którym mowa wyżej, nie budzi zastrzeżeń. W dalszej części organ centralny / wbrew wyraźnej dyspozycji art. 24a ust. 1 i art. 24b ust. 1 ustawy – podkr. własne / stwierdził, że przyznanie danemu pracownikowi statusu pracownika samorządowego, nie wydaje się rozstrzygać o objęciu go dyspozycją przepisu art. 24b ustawy o samorządzie gminnym. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. W tym zakresie przepisy ustawy o samorządzie gminnym, o których mowa wyżej i odpowiednie postanowienia statutu gminy są jednoznaczne. Organy władzy i administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Nie ma tutaj miejsca na inne interpretacje. Organ niesłusznie przyjął, że Pani E. Witkowska jest zatrudniona przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Staroźrebach, abstrahując od dyspozycji art. 24b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a szczególnie od treści umowy o pracę, która wiąże strony. Z takim stanowiskiem również nie można się zgodzić. Z okoliczności sprawy wynika, że Urząd Gminy w Staroźrebach, nie brał udziału przed organem administracji centralnej w wyjaśnieniu tej sprawy i nie był powiadomiony kopią pisma tego organu.

Stan prawny:

1) Radna Pani Elżbieta Witkowska, pozostaje w stosunku pracy z Urzędem Gminy Staroźrebach i nie może wykonywać pracy w Urzędzie Gminy w ramach tego stosunku, przez okres sprawowania mandatu. Nawiązanie stosunku pracy, bez względu na jego podstawę prawną, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. / por. art. 11 K.p. /. Liczy się tutaj podstawa nawiązania stosunku pracy, a więc umowa o pracę stron, z dnia 31 grudnia 1990r., spisana z Urzędem Gminy w Staroźrebach, reprezentowanym przez Wójta Gminy. Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania.

2) Wobec radnej Pani Elżbiety Witkowskiej obowiązuje ustawowy zakaz wykonywania pracy w Urzędzie Gminy w Staroźrebach w ramach stosunku pracy przez okres wykonywania mandatu radnego w rozumieniu art. 24b ust.1  ustawy z 1996r. o samorządzie gminnym. W przypadku radnych gmin zasada niepołączalności mandatu radnego z wykonywaniem pracy w urzędzie gminy czy piastowaniem stanowisk kierowniczych w gminnych jednostkach organizacyjnych dotyczy urzędu i jednostek tej gminy, w której radny uzyskał mandat. Wprowadzenie zakazu łączenia mandatu radnego z zatrudnieniem w ramach systemu organizacyjnego gminy, pozostaje w racjonalnym związku z interesem publicznym i jest współmierne do jego rangi. Radna Pani E. Witkowska, ma status prawny pracownika samorządowego. Jest ona jednocześnie pracownikiem Urzędu Gminy w Staroźrebach, jest radną Gminy Staroźreby i jest członkiem Komisji Rewizyjnej rady. Nie zgodziła się złożyć wniosku o urlop bezpłatny. Uczestniczy jako radna i członek komisji rewizyjnej, w kontrolach urzędu gminy i jej jednostek organizacyjnych / w tym: GOPS /.. Radna Pani Elżbiety Witkowskiej, nie zachowuje rozdziału personalnego między organem stanowiącym / a więc i kontrolującym / a aparatem wykonawczym, z powodu kontynuowania stosunku pracy z urzędem gminy. Nikt nie może być sędzią we własnej sprawie. Zakaz łączenia piastowania mandatu radnego z określoną pracą i określonymi funkcjami obejmuje ten sam poziom organizacyjny: rada gminy – urząd gminy / gminne jednostki organizacyjne /. Osoba wybrana na radnego nie może wykonywać pracy w ramach stosunku pracy w urzędzie gminy, w której uzyskała mandat … / por. art. 24a ust. 1 i art. 24b ust. 1 ustawy z 1990r. o samorządzie gminnym ..,, por. § 48 ust.1, §49 ust. 1 zd. pierwsze. Statutu Gminy Staroźreby /.

3) Przed przystąpieniem do wykonywania mandatu radna Pani Elżbieta Witkowska, była obowiązana złożyć wniosek o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy. Radna Pani Elżbieta Witkowska, nie zgodziła się złożyć wniosku o urlop bezpłatny. Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby. Nie złożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny, jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu. Zrzeczenie się mandatu następuje z mocy prawa. Zainteresowana Pani E. Witkowska utraciła mandat z dniem 19 listopada 2002r. tj. następnego dnia po upływie terminu do złożenia wniosku o urlop bezpłatny. Sprawowanie mandatu radnego nie ma charakteru obowiązkowego, ustawodawca pozostawia zainteresowanemu swobodę wyboru między mandatem a zatrudnieniem. Ustawa wprowadza domniemanie prawne wygaśnięcia mandatu, a nie utraty zatrudnienia w razie bezczynności zainteresowanego radnego. Ogłoszenie wyników wyborów nastąpiło dnia 12 listopada 2002r. w formie ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym /por. art. 24b ust., zd. drugie i ust. 5 tego artykułu ustawy z 1990r. o samorządzie gminnym .., por. §49 ust. 1 zd. drugie i ust. 5 tego paragrafu  Statutu Gminy Staroźreby, por. art. 182 i nast. ordynacji wyborczej do rad gmin.., por. Dz. Urz Woj. z 2002r. nr 187, poz. 1568 /.

4)  Ziszczenie się przesłanki wygaśnięcia mandatu radnego, zobowiązuje Radę Gminy w Staroźrebach  do podjęcia stosownej uchwały potwierdzającej to zdarzenie. Uchwała Rady Gminy o wygaśnięciu mandatu radnego, z przyczyn określonych w art.190 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 ustawy z 1998r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin …, w związku z art. 24 b ust. 1 i ust 5 ustawy z 1990 r. o samorządzie gminnym… może być zaskarżona do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Nie złożenie przez pracownika gminy wybranego do rady wniosku o urlop bezpłatny ustawa uznała za równoznaczny ze zrzeczeniem się mandatu / por. art. 24 b ust. 5 ustawy /,  które powoduje jego wygaśnięcie  – w myśl art.190 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1998r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin. Wygaśnięcie mandatu jest konsekwencją stanu faktycznego, który z mocy prawa kształtuje sytuację prawną radnego. Rolą takiej uchwały jest jedynie potwierdzeniu faktów. Za termin wygaśnięcia mandatu radnego, o którym mowa w art. 24 b ust. 1 zd. drugie i ust. 5 tego artykułu, a także art. 190 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 ustawy  z 1998r – Ordynacji wyborczej do rad gmin .. należy przyjąć datę złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu. Ustawa wprowadza domniemanie prawne wygaśnięcia mandatu, a nie utraty zatrudnienia w razie bezczynności zainteresowanego radnego. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchwała Rady Gminy stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego ma charakter deklaratoryjny. Obowiązuje ze skutkiem od daty zrzeczenia się mandatu.

5) Upływ trzymiesięcznego (3) terminu, o którym mowa w art. 190 ust. 2 powołanej ustawy z 1998r. – Ordynacja wyborca do rad gmin … , nie pozbawia rady możliwości podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego. / por. 2000.10.23  uchwała NSA OPS 13/00 , ONSA 2001/2/50 składu  siedmiu (7) sędziów /. Uchwała stwierdzająca wygaśnięcie mandatu z mocy prawa spełnia funkcję porządkującą, autorytatywnie wyjaśnia sytuację prawną radnego i przez to służy ochronie interesów zarówno radnego jak i rady. Brak takiej uchwały sprawia, że konsekwencje pewnych zdarzeń, przewidzianych wprost przez ustawodawcę, pozostają w zawieszeniu. Dopiero uchwała o wygaśnięciu mandatu pozwala zmaterializować się w pełni woli ustawodawcy. Sformułowanie ustawy „ najpóźniej w ciągu trzech miesięcy” należy odczytywać jako werbalne wzmocnienie obowiązku niezwłocznego podjęcia takiej uchwały.

Ustawodawstwo samorządowe przewiduje ograniczenia i obostrzenia, co do ewentualnej możliwości sprawowania mandatu przedstawicielskiego. Celem tych ograniczeń, jest zapobieżenie angażowaniu się osób publicznych w sytuacje i uwikłania mogące nie tylko poddać w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość, ale także podważać autorytet organów Państwa / w szerokim znaczeniu / oraz osłabiać zaufanie wyborców i opinii publicznej do ich prawidłowego funkcjonowania. Takie rozwiązania mają na celu wyeliminowanie ewentualnego konfliktu interesów osób pełniących funkcje publiczne.